Cuối năm 1948, xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ của công tác xây dựng Đảng và giữ gìn kỷ cương, kỷ luật trong Đảng, ngày 16/10/1948, tại Chiến khu Việt Bắc, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Quyết nghị thành lập Ban Kiểm tra Trung ương – Cơ quan kiểm tra chuyên trách đầu tiên của Đảng, do đồng chí Trần Đăng Ninh, Ủy viên Trung ương Đảng làm Trưởng Ban. Bộ Chính trị khóa VIII quyết định lấy ngày 16/10/1948 là Ngày truyền thống, là mốc son đầu tiên trong chặng đường xây dựng, phát triển ngành Kiểm tra Đảng.

Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II (tháng 02/1951), Ban Chấp hành Trung ương quyết nghị: “Ban Kiểm tra Trung ương sẽ kiêm Ban Thanh tra của Chính phủ có trách nhiệm kiểm tra cả trong quân đội”; đồng chí Hồ Tùng Mậu làm Trưởng Ban Kiểm tra Đảng kiêm giữ chức vụ Tổng Thanh tra Chính phủ. Ngày 06/3/1956, Bộ Chính trị khóa II ban hành Nghị quyết về tăng cường lãnh đạo công tác kiểm tra và kiện toàn tổ chức ban kiểm tra các cấp. Theo đó, ban kiểm tra các khu ủy, tỉnh ủy được thành lập.

Ngày 25/4/1956, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 263/SL cử đồng chí Nguyễn Lương Bằng làm Trưởng Ban Kiểm tra Trung ương kiêm giữ chức vụ Tổng Thanh tra Chính phủ. Hội nghị Trung ương 10 khóa II (tháng 3/1957), căn cứ vào tình hình thực tế, Trung ương quyết định tách riêng Ban Kiểm tra Trung ương Đảng và Ban Thanh tra Chính phủ; kiện toàn Ban Kiểm tra Trung ương, gồm các đồng chí: Nguyễn Lương Bằng, đồng chí Nguyễn Chí Thanh, đồng chí Phạm Hùng, do đồng chí Nguyễn Lương Bằng làm Trưởng Ban. Cuối nhiệm kỳ Đại hội II, ban kiểm tra đã được thành lập từ Trung ương đến cấp khu và cấp tỉnh, thành phố.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III (tháng 9/1960), quy định: “Ban Chấp hành Trung ương, các ban chấp hành khu tự trị, tỉnh, thành phố trực thuộc, huyện, quận, thị, thành phố và khu phố (thuộc thành phố trực thuộc) cử ra UBKT của cấp mình, gồm một số ủy viên trong ban chấp hành. Ngoài ra, có thể cử một số ủy viên ngoài ban chấp hành”. Ban Chấp hành Trung ương đã bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm 11 đồng chí, do đồng chí Nguyễn Lương Bằng, Ủy viên Trung ương Đảng làm Trưởng Ban. Sau đó, Ban Chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị (khóa III) đã chỉ định, bổ sung 06 đồng chí. Cũng từ đây, ban kiểm tra các cấp đổi tên thành ủy ban kiểm tra và do cấp ủy cùng cấp bầu ra.

Do đặc điểm lịch sử lúc đó, ở miền Bắc, tính từ Vĩnh Linh trở ra, ủy ban kiểm tra mới được thành lập đến cấp quận, huyện và tương đương ở 31 tỉnh, thành phố và 7 đảng bộ trực thuộc Trung ương. Ở miền Nam, do điều kiện chiến tranh, nên trước năm 1969, hầu hết chưa thành lập cơ quan kiểm tra chuyên trách, công tác kiểm tra nói chung vẫn do cấp ủy thực hiện. Ngày 14/8/1969, Trung ương Cục miền Nam ban hành Nghị quyết số 13 về việc thành lập Ban Kiểm tra các cấp. Từ đó, Ban Kiểm tra Trung ương Cục được thành lập do đồng chí Phan Văn Đáng, Phó Bí thư Trung ương Cục làm Trưởng Ban. Ở khu V, Ban Kiểm tra Khu ủy được thành lập tháng 3/1970, do đồng chí Trần Kiên, Ủy viên Thường vụ Khu ủy làm Trưởng Ban.

Sau khi đất nước thống nhất, Ban Kiểm tra Trung ương Cục miền Nam và Ban Kiểm tra Khu ủy Khu V hợp nhất vào Ủy ban Kiểm tra Trung ương, hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV (tháng 12/1976), Ban Chấp hành Trung ương bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm 17 đồng chí, đồng chí Song Hào, Bí thư Trung ương Đảng được giữ chức vụ Trưởng Ban.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V (tháng 3/1982), Ban Chấp hành Trung ương bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm 10 đồng chí, đồng chí Trần Kiên, Bí thư Trung ương Đảng được bầu làm Chủ nhiệm. Từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V (tháng 3/1982), ủy ban kiểm tra được thành lập hệ thống đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở và đổi tên chức danh người đứng đầu thành chủ nhiệm.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (tháng 12/1986), Ban Chấp hành Trung ương bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm 11 đồng chí, do đồng chí Trần Kiên, Bí thư Trung ương Đảng được bầu làm Chủ nhiệm.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (tháng 6/1991), Ban Chấp hành Trung ương bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm 9 đồng chí; đồng chí Đỗ Quang Thắng, Bí thư Trung ương Đảng (sau đó được bầu vào Ủy viên Bộ Chính trị) được bầu giữ chức vụ Chủ nhiệm.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII, nhiệm kỳ 1996 -2001, Ban Chấp hành Trung ương bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm 11 đồng chí; đồng chí Nguyễn Thị Xuân Mỹ, Ủy viên Bộ Chính trị được bầu giữ chức vụ Chủ nhiệm.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, nhiệm kỳ 2001-2005, Ban Chấp hành Trung ương bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm 09 đồng chí; đồng chí Lê Hồng Anh, Ủy viên Bộ Chính trị được bầu giữ chức vụ Chủ nhiệm; Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương (tháng 01/2003) bầu đồng chí Nguyễn Văn Chi, Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Bảo vệ Chính trị nội bộ Trung ương vào Ban Bí thư và bầu giữ chức vụ Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2006-2011, Ban Chấp hành Trung ương bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm 14 đồng chí; đồng chí Nguyễn Văn Chi, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng được bầu giữ chức vụ Chủ nhiệm.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, nhiệm kỳ 2011-2015, Ban Chấp hành Trung ương đã bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm 21 đồng chí; đồng chí Ngô Văn Dụ, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng được bầu giữ chức vụ Chủ nhiệm.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII, nhiệm kỳ 2015-2020, Ban Chấp hành Trung ương bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm 21 đồng chí; đồng chí Trần Quốc Vượng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng được bầu giữ chức vụ Chủ nhiệm. Tại Hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã bầu đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Kiểm tra Trung ương giữ chức vụ Chủ nhiệm.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2020 - 2025, Ban Chấp hành Trung ương bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm 19 đồng chí; đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng được bầu giữ chức Chủ nhiệm. Ngày 23/01/2025, BCH Trung ương đảng khóa XIII đã bầu đồng chí Nguyễn Duy Ngọc - Ủy viên Bộ Chính Trị - Bí thư Trung ương Đảng làm Chủ nhiệm UBKT Trung ương. Ngày 05/11/2025 đồng chí Trần Sỹ Thanh - Ủy viên Trung ương Đảng – Phó Bí thư Thành ủy – Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội được bầu là Chủ nhiệm UBKT Trung ương.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Ban Chấp hành Trung ương bầu Ủy ban Kiểm tra Trung ương gồm 23 đồng chí. Đồng chí Nguyễn Sỹ Thanh tiếp tục được bầu giữ chức chủ nhiệm UBKT Trung ương khóa XIV.

Trải qua 78 năm, ngành Kiểm tra của Đảng không ngừng phát triển và trưởng thành, lớn mạnh cả về lực lượng, cơ cấu tổ chức bộ máy, cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị (UBKT được tổ chức thành 3 cấp). Dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, mà trực tiếp là Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng chí Tổng Bí thư, sự quan tâm của cấp ủy các cấp, ngành Kiểm tra Đảng luôn phát huy truyền thống, tuyệt đối trung thành, đoàn kết, trung thực, kỷ cương và tận tụy, không ngừng đổi mới tư duy, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn đã thực hiện kiểm tra, giám sát hàng vạn tổ chức đảng và đảng viên qua các thời kỳ, góp phần làm cho đảng ta thêm trọng sạch, vững mạnh và giữ gìn sự đoàn kết thống nhất trong nội bộ đảng; đấu tranh, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, thực hiện quyết liệt với phương châm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” xử lý nghiêm minh các tập thể, cá nhân vi phạm; hệ thống ngành kiểm tra các cấp từ trung ương đến cơ sở được củng cố kiện toàn, nâng cao năng lực chuyên môn để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao nhất là trong công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh, vì sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Đối với ngành Kiểm tra Đảng tỉnh Lâm Đồng, sau khi hợp nhất 3 tỉnh (Lâm Đồng, Bình Thuận, Đắk Nông), được sự quan tâm của UBKT Trung ương, Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, UBKT các đảng ủy trực thuộc được thành lập và không ngừng được cố, kiện toàn, từng bước đảm bảo số lượng, nâng cao về chất lượng. Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Lâm Đồng nhiệm kỳ 2025 – 2030 gồm 15 đồng chí, đồng chí Nguyễn Văn Quang, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chủ nhiệm UBKT Tỉnh ủy và 130 UBKT Đảng ủy với 592 cán bộ kiểm tra chuyên trách.

Ngay sau khi được thành lập, Uỷ ban Kiểm tra Đảng uỷ xã Tà Đùng đã chủ động, kịp thời, tham mưu và thực hiện khá toàn diện các nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, kỷ luật theo quy định của Điều lệ Đảng và nhiệm vụ cấp ủy giao và đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần giữ gìn sự trong sạch, vững mạnh của các tổ chức đảng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng – an ninh của địa phương. Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, bên cạnh những thời cơ, thuận lợi, cũng đặt ra nhiều khó khăn, thách thức, vấn đề mới đối với cả hệ thống chính trị nói chung và ngành Kiểm tra Đảng nói riêng. Trong bối cảnh đó, đòi hỏi Ngành kiểm tra Đảng nói chung, Uỷ ban Kiểm tra Đảng uỷ xã nói riêng và đội ngũ cán bộ kiểm tra phải đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp và cách thức tổ chức công tác kiểm tra, giám sát; gắn kiểm tra, giám sát với kiểm soát quyền lực; chuyển nhanh, mạnh mẻ trọng tâm từ “xem xét, xử lý” sang “phòng ngừa cảnh báo từ sớm, từ xa, ngay từ cấp cơ sở” nhằm đảm bảo “đi đúng hướng – làm đúng cách – đạt hiệu quả thực chất” các chủ trương, chính sách của Đảng; không để “khoảng trống”; “vùng tối” mà công tác kiểm tra, giám sát của Đảng không vươn tới được. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát với tinh thần quyết tâm cao, nỗ lực lớn để góp phần đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; kiên quyết, kiên trì đấu trong phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xử lý nghiêm minh, kịp thời những tổ chức đảng, đảng viên vi phạm; giữ vững kỷ cương, kỷ luật của Đảng, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp.

Các đồng chí trong chi bộ, đảng bộ trực thuộc tham dự hội nghị tập huấn về công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật Đảng tại điểm cầu xã Tà Đùng.

Tự hào với truyền thống vẻ vang 78 năm xây dựng và trưởng thành của ngành Kiểm tra Đảng, UBKT Đảng uỷ xã tiếp tục kế thừa, phát huy và phấn đấu thực hiện hiệu quả nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng; đồng thời, động viên, cổ vũ cán bộ kiểm tra không ngừng rèn luyện, nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng và trình độ, năng lực chuyên môn, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần tô thắm truyền thống vẻ vang của Ngành Kiểm tra Đảng.

Lê  Đức Thực (ĐUV, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Đảng uỷ)