Trong nhịp sống hiện đại, việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển bền vững của địa phương. Lớp truyền dạy văn hóa truyền thống là hoạt động thiết thực, tạo môi trường để các nghệ nhân, người am hiểu văn hóa truyền đạt vốn quý của dân tộc cho thế hệ trẻ; đồng thời khơi dậy niềm tự hào, ý thức gìn giữ di sản trong mỗi gia đình và cộng đồng.

Truyền dạy để văn hóa được tiếp nối qua các thế hệ

Thông qua lớp học, học viên có cơ hội tìm hiểu và thực hành những giá trị văn hóa truyền thống phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương như dân ca, dân vũ, nhạc cụ, trang phục, nghi lễ và những nét đẹp trong sinh hoạt cộng đồng. Việc học không chỉ dừng ở ghi nhớ động tác hay làn điệu, mà còn giúp người học hiểu thêm về nguồn gốc, ý nghĩa, hoàn cảnh thực hành và thông điệp văn hóa được gửi gắm trong từng loại hình.

Đặc biệt, sự tham gia của nghệ nhân, người có uy tín và những người nắm giữ tri thức dân gian có vai trò rất quan trọng. Từ những câu chuyện, bài hát, điệu múa và kinh nghiệm được truyền lại trực tiếp, lớp trẻ có thể tiếp cận di sản một cách gần gũi, sinh động. Đây cũng là dịp để các thế hệ gặp gỡ, chia sẻ và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng.

Học viên tham gia hoạt động truyền dạy, thực hành văn hóa truyền thống

Phát huy vai trò của thanh thiếu niên trong bảo tồn bản sắc

Thanh thiếu niên là lực lượng quan trọng để tiếp nối các giá trị văn hóa trong tương lai. Khi được tham gia học tập, biểu diễn và trải nghiệm trang phục, âm nhạc, nghệ thuật dân gian của dân tộc mình, các em có thêm cơ hội hiểu về cội nguồn, hình thành tình yêu quê hương và ý thức trân trọng sự đa dạng văn hóa. Gia đình, nhà trường, các đoàn thể và cộng đồng cần tiếp tục khuyến khích, tạo điều kiện để các em tham gia những hoạt động phù hợp, tránh để di sản chỉ còn hiện diện trong ký ức của người lớn tuổi.

Thiếu nhi trong trang phục truyền thống – những người tiếp nối và lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc.

Gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng

Bảo tồn văn hóa truyền thống không tách rời đời sống kinh tế - xã hội. Khi được tổ chức phù hợp và dựa trên sự tự nguyện, chủ động của người dân, các giá trị văn hóa có thể trở thành nguồn lực góp phần phát triển du lịch cộng đồng, tạo sinh kế và quảng bá hình ảnh địa phương. Những hoạt động như trình diễn nghệ thuật dân gian, giới thiệu trang phục, ẩm thực, nghề thủ công, sản phẩm nông nghiệp và câu chuyện văn hóa bản địa có thể giúp du khách hiểu sâu hơn về đời sống của cộng đồng.

Định hướng này cần được thực hiện theo hướng tôn trọng chủ thể văn hóa, bảo đảm người dân được tham gia và hưởng lợi; không sân khấu hóa hoặc thương mại hóa những nghi lễ, tập quán thiêng liêng một cách tùy tiện. Phát triển du lịch cần đi đôi với bảo vệ môi trường, gìn giữ không gian văn hóa và duy trì tính chân thực của di sản. Đối với xã Tà Đùng, việc kết nối các giá trị văn hóa bản địa với cảnh quan thiên nhiên và các sản phẩm du lịch phù hợp có thể góp phần tạo thêm sinh kế, đồng thời nâng cao ý thức gìn giữ tài nguyên văn hóa, thiên nhiên.

Phát huy hiệu quả các chương trình, chính sách và sức mạnh cộng đồng

Việc tổ chức lớp truyền dạy văn hóa truyền thống cần được quan tâm duy trì thường xuyên, có kế hoạch cụ thể và phù hợp với đặc điểm của từng dân tộc, từng nhóm tuổi. Địa phương cần phối hợp với cơ quan chuyên môn, nghệ nhân, người có uy tín, trường học và các tổ chức đoàn thể để rà soát, lựa chọn nội dung truyền dạy; khuyến khích thành lập, củng cố đội văn nghệ quần chúng; sưu tầm, ghi chép, lưu giữ tư liệu, làn điệu và tri thức dân gian có nguy cơ mai một.

Cùng với đó, cần lồng ghép các nguồn lực và chương trình phù hợp, trong đó có các nội dung thuộc Dự án 6 về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch trong Chương trình mục tiêu quốc gia, theo đúng quy định và kế hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Hiệu quả của lớp học cần được đánh giá bằng sự tham gia thực chất của cộng đồng, số người có thể tiếp nối việc thực hành văn hóa, cũng như khả năng duy trì hoạt động sau khi lớp học kết thúc.

Gìn giữ bản sắc hôm nay, vun đắp nền tảng cho tương lai

Lớp truyền dạy văn hóa truyền thống là hoạt động có ý nghĩa thiết thực trong hành trình bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số ở xã Tà Đùng. Mỗi làn điệu được truyền lại, mỗi điệu múa được thực hành, mỗi bộ trang phục được trân trọng và mỗi câu chuyện của thế hệ đi trước được thế hệ trẻ lắng nghe đều góp phần làm cho di sản tiếp tục sống trong đời sống cộng đồng.

Với sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền, sự phối hợp của các ngành, đoàn thể và đặc biệt là tinh thần chủ động của người dân, công tác truyền dạy và bảo tồn văn hóa truyền thống sẽ tiếp tục được lan tỏa, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, góp phần xây dựng xã Tà Đùng phát triển bền vững, giàu bản sắc và nghĩa tình.

Nguyễn Văn Hùng – Ủy viên Ban Thường vụ, PCT UBND xã Tà Đùng